Het kale eiland Pag

Het kale eiland Pag, met zijn gelijknamige hoofdstad, heeft een lengte van circa 60 kilometer en heeft een karstbodem met een uitgesproken arme vegetatie. De naam van het fenomeen 'karst', verwijst naar het Kroatische woord 'kras', dat dunne steenachtige bodem betekent. Het Dinarisch gebergte en de bergketens op de Adriatische eilanden vormen het grootste karstlandschap van Europa. De neerslag sijpelt weg in de poreuze kalkbodem en lost het gesteente steeds meer op en holt de ontstane kloven steeds verder uit. Kenmerk zijn de onderaardse rivieren en grotten. De erosie van het kale landschap van Pag heeft echter meerdere oorzaken.

De invloed van de heftige valwinden met name in de winter spelen een belangrijke rol. De 'bora' kan met orkaanachtige windstoten op de kust van de eilanden en het vasteland beuken. De invloed van de mens op zijn woongebied en het omringende landschap speelt hierin ook mee. In het verleden hielden de dichte loof- en naaldbossen deze wind nog wel tegen maar deze bebossing moest plaatsmaken voor plantenloze en kale gebieden. Door op grote schaal het bos te rooien, omwille van de Venetiaanse scheepsbouw en houtskoolwinning, werd dit gebied steeds kwetsbaarder voor erosie. De palen waarop Venetië werd gebouwd kwamen uit Kroatië. Verder is het houden van schapen en geiten desastreus gebleken, de natuur kreeg geen kans zich te herstellen. Om nog enige bescherming voor de gewassen te verkrijgen werden er veel kleine muurtjes gebouwd. Wel is er een bijzondere vegetatie ontstaan en groeien er in veel karstgebieden kleine struiksoorten en geurige kruiden zoals tijm, rosmarijn, salie en lavendel, die hier goed gedijen. In kleine rotsspleten bloeien vaak lelies, anemonen en cyclamen.

De naam Pag verwijst naar het Romeinse woord voor dorp 'pagus'. Voor de Romeinen was Pag niet alleen van strategisch maar ook van winstgevend belang vanwege de aanwezige zoutpannen. Nu zijn de specialiteiten van het eiland voornamelijk de schapenkaas, paški sir genaamd en het kant van Pag. De kaas heeft een zoutige smaak, doordat de schapen zich voeden met het zilte gras.

Een traditioneel handwerk op Pag is het tijdrovende kantklossen. Een kantklosschool in de stad Pag is het centrum van de kantproductie. Geïnspireerd door het rozetraam van de Sv. Marijakerk in Pag, zijn de vierpuntige kanten sterren en rozetten wereldberoemde motieven geworden en daarmee een gewild artikel dat kon wedijveren met Brussels kant en het reticellakant uit Venetië.